“Blij in de bloemenwei”

Kent u ze wel, die prachtig bloeiende hooilandjes en bloemrijke bermen die u ziet tijdens buitenlandse vakanties? In Zwitserland bijvoorbeeld, of in Frankrijk staan de boomgaarden vol met wilde bloemen en zijn de akkers rood en blauw gekleurd van de klaprozen en korenbloemen. Maar waarom hebben we dat in Nederland nou niet of nauwelijks. Wij willen ook velden vol wilde bloemen! Maar hoe doen we dat?

Wat is een bloemenweide

Hoewel een bloemenweide puur natuur lijkt, is het best mogelijk zelf een bloemenwei aan te leggen. Maar laten we eerst eens kijken wat nu eigenlijk een bloemenweide is? We spreken van een bloemenwei als er een vegetatie is van verschillende plantensoorten die min of meer harmonieus samengroeien. Bekende voorbeelden zijn de eerder genoemde bloemrijke hooilandjes, bermen vol wilde bloemen of graanakkers waarin we veel klaprozen, gele ganzenbloem en bolderik tegenkomen. Maar ook kun je een bloemenwei maken van vaste tuinplanten of van een mengsel van verschillende soorten tulpen of eenjarige perkplantjes. Maar waar we het in dit artikel over hebben zijn bloemenweides van inheemse wilde bloemen, oftewel bloemen die van oorsprong in Nederland groeien en bloeien.

Waarom verdwenen

Die bloemrijke bermen en hooilandjes die we tijdens buitenlandse vakanties zien, hadden we hier in Nederland tot zo’n vijftig jaar geleden ook. De verdwijning van de wilde bloemen is mede het gevolg van overbemesting, het gebruik van bestrijdingsmiddelen en schaalvergroting in de landbouw. Dankzij deze schaalvergroting hebben we nu allemaal volop te eten, maar de keerzijde is dat de wilde flora hieronder te lijden heeft gehad en daarmee ook de daarbij behorende bijen, insecten, vogels en vlinders. Dit is niet alleen jammer, maar het is ook een verarming van ons landschap en van de biodiversiteit. Maar gelukkig is er in ons drukke landje steeds meer aandacht voor het herstel van de biodiversiteit. Steeds meer gemeenten, hoveniers en tuinbezitters zaaien inheemse bloemenmengsels in parken, plantsoenen, tuinen en wegbermen. Door op zoveel mogelijk plekken wilde bloemen een kans te geven bieden we ook weer levensruimte voor al die belangrijke bijen, insecten, vogels en vlinders. Maar dat niet alleen. Kijkt u eens naar zo’n bloemenwei. Dat is toch ook gewoon schitterend mooi!? Dat wilt u toch ook! Graag leggen we in dit artikel uit hoe je nu zo’n prachtige tuin vol wilde bloemen krijgt.

Waarom is biodiversiteit belangrijk?

Biodiversiteit betekend in de eerste plaats “veel soorten planten en dieren”. Het is belangrijk dat we ?bijvoorbeeld- niet alleen maar raaigras en straatgras hebben, maar ook duizendblad, reukgras en margriet. Variatie is belangrijk voor het evenwicht in de natuur. Een goede biodiversiteit draagt bij aan een gezond milieu: schoon water, een stabiel klimaat en vruchtbare grond. Hierdoor kunnen we ons voedsel produceren, hebben we medicijnen, huisvesting, enzovoort. Door het aanleggen van een inheemse bloemenweide verhogen we de soortenvariatie aan planten, wat weer een gunstig effect heeft op allerlei nuttige insecten, vlinders en vogels. Dit is gunstig voor een beter natuurlijk evenwicht in onze eigen omgeving, en een betere kwaliteit van leven.

Aanleg en beheer van de bloemenweide

Maar?zult u denken. Die wilde bloemen groeien toch vanzelf? Helaas is dit maar ten dele waar. Als we het juiste beheer voeren, wat we u dadelijk zullen uitleggen, kunnen de wilde bloemen vanzelf terugkomen. Dit is echter een zeer langzaam proces en kan vele honderden jaren duren. Daarop kunnen we niet wachten en daarom helpen we de natuur een handje door te zaaien. Om een veld vol wilde bloemen te krijgen volstaat het niet zomaar wat zaad te kopen en dat lukraak uit te strooien, dat heeft weinig nut. Hiervoor zullen we iets meer de handen uit de mouwen moeten steken. Allereerst is een goede voorbereiding van groot belang en wel het maken van de juiste keuze. Willen we een veld met éénjarige akkerbloemen of willen we juist een bloemrijk grasland. Beide types hebben namelijk hun eigen vormen van beheer. U kunt zich voorstellen dat het verkeerde zadenmengsel, gecombineerd met het verkeerde beheer alleen maar tot teleurstelling leidt.

Eenjarige Akkerbloemen

Willen we veel kleur en meteen in het eerste jaar al resultaat dan kunnen we kiezen voor een mengsel van éénjarige akkerbloemen zoals klaproos, korenbloem en gele ganzenbloem. Dit zijn wilde bloemen die van oorsprong op de akkers groeiden tussen de nutsgewassen zoals granen. Laat na de bloei de planten goed uitzaaien, dus niet te snel opruimen. Dat laatste is van belang als u het volgende jaar weer zo’n veld vol bloemen wilt hebben. In de herfst gaat u de grond bewerken, net als dat dit op een akker zou gebeuren. Door ondiep te frezen of te cultivatoren verstoord u de grond en de zaden zullen weer gaan kiemen. In de eerste paar jaar is het verstandig een paar keer een beetje zaden bij te zaaien totdat er een mooie “zaadbank” in de grond is ontstaan. Doet u niets, dan zal het geheel helaas vergrassen en zullen er na een paar jaar nauwelijks bloemen meer bloeien.

Bloemrijk grasland

Als we iets meer geduld hebben zouden we ook kunnen kiezen voor een bloemrijk grasland. Hierin vinden we soorten als margriet, knoopkruid en duizendblad. Hiervoor hebben we een iets schralere bodem nodig. In het eerste groeiseizoen zullen de gezaaide zaden langzaam gaan kiemen. Maar ook zullen er allerlei snel groeiende onkruiden gaan kiemen zoals melde en perzikkruid. Door in dit eerste jaar de vegetatie drie tot vijf keer te maaien, maait u deze onkruiden weg en is er voldoende licht en ruimte voor de gewenste wilde bloemen. In het eerste groeiseizoen kunt u dus ook nog geen bloemen verwachten. Vanaf het tweede jaar gaat u het bloemrijk grasland één tot twee keer maaien. In juli en eventueel nogmaals in september. Het maaisel voert u af naar de composthoop om de weide te verschralen. De eerste bloemen zullen verschijnen en ieder jaar wordt uw bloemrijk grasland mooier en mooier. Jaar na jaar komen er meer bijen en vlinders op uw weitje af. Welke soorten er willen groeien in een bloemrijk grasland is afhankelijk van de grondsoort en de vochtigheidsgraad. Let daarom goed op dat u het juiste mengsel koopt, dat past bij uw situatie.

Waarom verschralen?

Zoals eerder uitgelegd zijn veel wilde bloemen onder andere verdwenen door overbemesting. Op voedselrijke grond zullen grassen namelijk sneller groeien en worden de bloemen weggeconcurreerd. Door steeds het maaisel af te voeren kunnen we de bodem minder voedselrijk maken, zodat de bloemplanten meer ruimte hebben om te groeien. Om deze reden is het dus ook beter géén graszaden te mengen met uw bloemenzaden. Graszaden zijn er genoeg in bodem, die komen na een paar jaar vanzelf, maar eerst moeten de bloemen een kans hebben zich te vestigen.

Ruderale mengsels

Een tussenvorm tussen een éénjarige bloemenweide en een meerjarig bloemrijk grasland is een bloemenweide met ruderale soorten. Dit zijn éénjarige- tweejarige en kortlevende wilde bloemen. Een ruderaal mengsel maait u in de winter en eens in de 3 jaar verstoord u de bodem oppervlakkig.

Hoe zaaien we een bloemenweide?

Voor het inzaaien van een bloemenweide verwijderd u alle aanwezige vegetatie door te ploegen of te spitten en door het oppervlakte wat fijn te maken met bijvoorbeeld een cultivator. Voordat u gaat zaaien vermengt u de zaden met wat vochtig zand of potgrond. Dit doet u om de zaden beter over het perceel te kunnen verspreiden. Vervolgens zaait u de zaden breedwerpig in dunne lagen over het perceel. Bij grote percelen verdeelt u de zaden en het perceel eerst in gelijke delen zodat u voor elk deel een gelijke hoeveelheid zaden heeft. Na het inzaaien harkt u de zaden heel licht in met een grove hark. Eigenlijk gaat het zaaien net als bij het inzaaien van een grasveld zeg maar.

Toepassingsmogelijkheden

In de tuin zijn er tal van mogelijkheden om met wilde bloemen aan de slag te gaan. Heeft u een grasveld of een boomgaard dan kunt u daar eens een bloemrijk grasland mengsel kunnen proberen. Heeft u het komende jaar weinig tijd voor de moestuin? Geen nood, zaai een deel in met éénjarig akkerbloemenmengsel en u kunt prachtige boeketten plukken.