Viola odorata - Maarts viooltje |
"Violetten in water ghesoden ende ghedroncken sijn goet tseghen die heete cortsen ende tseghen alle verhittinghen van der levere ende van alle inwendighe leden/ ende iaghen af duer den camerganck die heete geele cholerijcke vochticheden. Tselve doen oock/ dat sap/ syrope ende conserve van Violetten" Schrijft Rembert Dodoens in zijn Cuydeboek van 1554.
Afgezien van alle andere heilzame werkingen die deze vrolijke voorjaarsbloeier worden toegekend is het een dankbaar Viooltje dat vroeg in het jaar haar bloemen laat zien. Op lichte schaduwrijke plaatsen onder heesters kan ze een mooi tapijtje vormen als bodembedekker.
| Kleur: | Blauw, Paars |
| Hoogte: | 5 t/m 15 cm |
| Bloeitijd: | maart t/m april |
| Planttype: | Vast |
| Gram voor 1000 planten: | 10 gram |
| 1000-zadengewicht: | 2,7 gram |
| Bestuiving/nectar: | Vlinders, Bijen |
| Standplaats: | |
| Licht: | halfschaduw |
| Vocht: | vochtig |
| Voedselrijkheid: | voedselrijke grond |
| Ecologische flora: | deel/pagina: 2:210 |
| Zaaiadvies: Dit is een koudekiemer. Dit zijn soorten die een periode van kou nodig hebben om te kunnen kiemen met meestal vooraf een periode van warmte. Veelal zijn dit zaden die al vroeg in het jaar afrijpen en in of op de grond vallen. Om te voorkomen dat de zaden als kwetsbare zaailingen de winter in gaan, zullen ze niet eerder kiemen dan in het volgende voorjaar. De zaden moeten eerst vocht op kunnen nemen in een warme periode (2 tot 5 weken). Waarna een periode van kou (temperaturen +5 tot -5) de kiemrust doorbreekt. Hoe lang zo'n periode moet zijn is per soort verschillend. Temperaturen lager dan -5 verlengen de periode omdat dan het proces stil komt te staan. De natuurlijke winteromstandigheden zijn meestal het meest effectief voor het doorbreken van de kiemrustperiode. Klik hier voor algemeen zaaiadvies. | |
| Omschrijving: Dat dit leuke viooltje vroeger zeer verspreid door Nederland voorkwam blijkt uit de tekst in de Flora Batava. Jan Kops schrijft dat hij waarnemingen van het plantje van diverse mensen uit het gehele land heeft gekregen. Hijzelf was het ook op veel plaatsen tegengekomen en zegt erover, dat het voor één der algemeenste van ons vaderland is te houden. | |
| Gebruik: De bloembladeren kunnen gekonfijt worden en gebruikt om cakes, ijs en pudding mee te versieren. Ook kunnen de verse bloemen worden gebruikt in een salade of de bloemen invriezen in een ijsblokje voor een bloemrijk zomerdrankje. In de Flora Batava wordt nog vermeld dat de bladeren in de lente als moeskruid kunnen worden gebruikt. | |
| Achtergronden: Het geheime huwelijk.
Een leuk verschijnsel wat we bij dit Viooltje aantreffen is cleistogamie. Een eigenschap van sommige planten die ontdekt werd in 1732 door Johann Jacob Dillenius. Cleistogaam is een samentrekking van twee Griekse woorden: kleistos = gesloten en gamos = huwelijk.
Een eigenschap die we vaker aantreffen bij Viooltjes maar ook bij Klaverzuring (Oxalis acetosella) en andere planten. In het voorjaar bloeien de Viooltjes met normale bloemen maar na deze bloei en zaadzetting blijft ze zaaddoosjes produceren. De bloemen zien we meestal niet (meer) doordat deze niet verder ontwikkelen dan een soort knopstadium. Ze bestuiven zichzelf waarna er een 'normale' zaaddoos ontstaat. Onderzoek heeft uitgewezen dat de daglengte hiervoor vaak van invloed is. Zo ontdekte Carolus Linnaeus al dat de door hem gekweekte Zonneroosjes (Cistus sp.), die afkomstig zijn uit het meditarrane gebied rond de Middellanse zee, in Zweden geen bloemen gaven maar wel zaaddozen produceerden.
| |
