Het bloemrijk grasland zoals we dit kennen in West Europa is ontstaan door een eeuwenlang agrarisch ritme van maaien en hooien. Dit hooi verzamelden boeren als wintervoedsel voor het vee. Als gevolg hiervan werden voedingsstoffen weggenomen en ontstond een redelijk schrale situatie waarop een bloemrijk grasland goed kan gedijen. 
Bij het goed beheren van ons bloemrijk grasland nemen we de werkwijze van de ouderwetse boer daarom dus als uitgangspunt. Als we niet maaien, dan verruigt en vergrast de bloemenweide en zullen de bloemen verdwijnen. Maaien en afvoeren doen we in de eerste plaats dus om de bodem te verschralen om daarmee de bloemrijkheid te stimuleren.

Wanneer maaien?

Gefaseerd maaien - hoe moet dat?

Door niet in één keer alle bloemen af te maaien, wordt de bijdrage aan biodiversiteit een stuk groter. Maar hoe moet het precies? Er zijn verschillende manieren om wilde bloemen in delen te maaien. 

Over het algemeen geldt: in de natuur bevinden zich vooral ronde vormen. Kies er dan ook, waar mogelijk, voor om ronde vormen te maaien en minder rechte paden of vierkanten. Daarnaast is het verstandig om vooral de grassige stukken te maaien en de bloemrijke stukken te laten staan. Tot slot laat je ook in de wintermaanden een aantal bloemen staan.

Optie 1: Bij elke maaibeurt 15% tot 30% van de bloemen laten staan. De bloemen worden één tot enkele keren per seizoen gemaaid; elke keer blijft zo'n 15% tot 30% van de bloemen staan. Dit kan een aangesloten stuk zijn, maar het mogen zeker ook verschillende vormen zijn. Wanneer er meerdere keren gemaaid wordt, is het geen probleem dat sommige delen vaker gemaaid worden (zeker niet als ze vergrast zijn)

Optie 2: Gedurende het jaar stukjes maaien, zodat er in totaal 70% tot 85% gemaaid is in een jaar. Uiteraard blijft ook op deze manier 15% tot 30% staan gedurende de wintermaanden. Ook hier geldt: het is geen probleem wanneer sommige (vergraste) stukken meerdere keren gemaaid worden.

Optie 3: Land-art. Oftewel maak al maaiend mooie figuren in de bloemen maken, zodat de bloemen ook gemaaid een lust voor het oog zijn. Verstandig is het om de bloemrijke stukken te laten staan en de grassige delen te maaien.

Gefaseerd maaien in een grootschalige bloemenweide

Fijn beheer

Waarmee maai ik wilde bloemen?

De gereedschappen en machines die je kunt gebruiken hangen af van de schaal waarop je werkt. Van belang is zoveel mogelijk vegetatie weg te halen en het maaisel niet te veel te versnipperen. Hark grondig, zodat er niet te veel maaisel achterblijft en er geen ‘viltlaag’ van slecht doorlatend verterend materiaal ontstaat.

De middelgrote tuin

Kleinschalig kun je werken met een bosmaaier of met een zeis. De bosmaaier het liefst voorzien van een slagmes in plaats van een draadkop, die het maaisel te veel versnipperd. Afharken gaat prima met een hooihark.

De grote tuin

Een éénassige trekker is hier zeer geschikt. Deze kun je uitrusten met een messenbalk om mee te maaien, en eventueel ook met een bandhooier om het maaisel op rijen te leggen zodat het makkelijker verzameld en afgevoerd kan worden.

Misvatting: het maaisel een week laten liggen

Laat je het maaisel te lang liggen, dan belemmer je de hergroei van de kruiden en kieming van de zaden. Uiteindelijk kan het zelfs gaan broeien waardoor kruiden, insecten en bodemleven kunnen afsterven. Afvoeren direct na het maaien of na enkele dagen opdrogen in de zon, is daarom het beste.