Wie een inheems bloemenmengsel ziet bloeien langs een akker of in een berm, denkt waarschijnlijk niet direct aan het intensieve werk dat eraan voorafgaat. Een groot deel van die biodiversiteit begint in het wild. In de podcast Zaailingen vertelt Jojanneke Bijkerk over haar werk bij Cruydt-Hoeck en waarom wildoogst voor Cruydt-Hoeck een cruciale schakel is in het behoud van sterke, inheemse plantensoorten.

Wilde planten als basis voor sterke natuur

Voor veel mensen klinkt ‘wildoogst’ misschien simpelweg als zaden verzamelen in de natuur, maar volgens Jojanneke gaat het om veel meer dan dat. De kwaliteit van een bloemenmengsel begint namelijk bij de oorspronkelijke, wilde populaties. ‘De wilde populaties die nog bestaan van onze planten in Nederland, het is heel belangrijk dat dat gezonde vitale populaties blijven.’ Die wilde populaties bevatten genetische eigenschappen die planten sterk maken: aangepast aan lokale omstandigheden, bestand tegen ons klimaat en waardevol voor insecten en andere soorten die afhankelijk zijn van inheemse flora. 

Door zorgvuldig zaden uit deze populaties te verzamelen, ontstaat de basis voor duurzame zadenproductie. Wildoogst vraagt daarom om kennis van ecosystemen, timing en plantensoorten. Niet iedere populatie is geschikt om van te oogsten en er wordt altijd gekeken naar de vitaliteit van het gebied. Het doel is immers niet alleen om zaden te verzamelen, maar juist om de natuurlijke populaties gezond te houden.

Meer dan alleen oogsten

Hoewel het verzamelen van zaden buiten misschien het meest romantische deel van het werk is, bestaat het grootste deel van Jojannekes werk uit voorbereiding, monitoring en kwaliteitscontrole. ‘Ik ben niet elke dag in de natuur zaad aan het verzamelen, helaas. Dat is echt het leukste werk wat er is.’ Door het jaar heen is er veel contact met terreinbeheerders en worden wilde oogstlocaties zorgvuldig gepland. Wanneer bloeit een soort? Wanneer zijn de zaden rijp? En hoe voorkom je dat je te vroeg of juist te laat oogst? Dat vraagt om constante observatie in het veld. Verschillen in weer of bodemomstandigheden kunnen namelijk grote invloed hebben op de ontwikkeling van het zaad.

Soort-echtheid en zaadkwaliteit

Binnen het werk van Cruydt-Hoeck spelen kwaliteit en betrouwbaarheid een grote rol. Zeker bij inheemse soorten is het belangrijk dat zaden daadwerkelijk afkomstig zijn van de juiste plantensoort én uit de juiste regio. ‘Soort-echtheid en zaadkwaliteit zijn dingen waar ik speciaal op let binnen onze organisatie.’ Dat klinkt technisch, maar het heeft directe invloed op biodiversiteit. Wanneer verkeerde of niet-inheemse soorten worden toegepast kan dit storend zijn met name natuurontwikkeling. Daarom wordt er streng gecontroleerd op de herkomst, zuiverheid en kwaliteit van zaden. Die kwaliteit bepaalt bovendien hoe goed een mengsel uiteindelijk kiemt en zich ontwikkelt. Slechte kwaliteit betekent minder succesvolle vestiging van bloemen, terwijl sterke zaden zorgen voor robuuste vegetaties die decennia meegaan.

De schakel tussen ecologie en praktijk

Naast haar werk in het veld ondersteunt Jojanneke ook adviseurs bij het samenstellen van bloemenmengsels. Daarbij draait het niet alleen om mooie kleuren, maar juist om ecologische functie. Welke soorten passen bij een bepaald landschap? Welke bloemen leveren voedsel voor bestuivers? Welke mengsels zijn geschikt voor droge grond, natte oevers of landbouwranden? Juist die combinatie van ecologische kennis en praktische toepasbaarheid maakt het werk volgens haar interessant. Het gaat niet alleen om bloemen zaaien, maar om het bouwen aan gezonde ecosystemen.

Van wilde oogst naar bloeiende berm

Wat begint met het zorgvuldig verzamelen van zaden in een natuurgebied, eindigt uiteindelijk in bloemrijke bermen, bloemenweides, akkerranden, kruidenrijke dijken en natuurprojecten door heel Nederland. Maar achter zo’n resultaat schuilt een proces van monitoring, kwaliteitscontrole, planning en vakmanschap. Of zoals Jojanneke het eigenlijk treffend samenvat: goede biodiversiteit begint bij sterke wilde populaties.

🎧 Luister de volledige aflevering van Zaailingen hier.